Michael Burry bán sạch Microsoft và Oracle — Bài học về sự phồn thịnh giả tạo của kỷ nguyên AI

Người đàn ông từng kiếm 700 triệu USD bằng cách cược vào sự sụp đổ của thị trường nhà đất năm 2008 vừa làm một điều khiến cả Phố Wall phải chú ý: bán sạch cổ phiếu Microsoft và Oracle trong quý 3. Trong khi phần lớn nhà đầu tư đang đổ tiền vào bất kỳ dự án nào có dòng chữ AI, thì một trong những bộ óc phản trực giác nhất của thế hệ chúng ta lại chọn cách đứng sang một bên. Hãy nhìn kỹ: điều này không chỉ nói về cổ phiếu công nghệ. Nó nói về cách chúng ta tự thuyết phục mình rằng đợt sóng này sẽ khác, rằng lần này mọi thứ sẽ không lặp lại. Và nó nói rất nhiều về cách giới đầu tư crypto đang hành xử y hệt — chỉ với một giao diện khác. — Root: Khai sinh cộng đồng Bối cảnh mà tôi đang nói đến là một báo cáo 13F — công cụ phải nộp cho Ủy ban Chứng khoán Mỹ, cho thấy các nhà quản lý quỹ lớn nắm giữ những gì. Không phải quyết định họ đưa ra khi họ đưa ra. Một sự trễ phạt 45 ngày. Nhưng ngay cả với giới hạn đó, thông điệp của Burry vẫn rõ ràng: ông không muốn tham gia vào một cuộc chơi mà trong đó những gã khổng lồ đang đổ hàng trăm tỷ đô vào cơ sở hạ tầng AI với hy vọng rằng doanh thu sẽ theo sau. Microsoft là nhà đầu tư lớn nhất của OpenAI — thực chất là một nhà cung cấp AI thuê ngoài. Oracle xây đám mây và mua hàng nghìn chip Nvidia để phục vụ các hợp đồng AI. Đây không phải là những công ty AI bên lề. Đây là những rường cột của câu chuyện AI. Nếu ai đó cẩn thận rút lui khỏi những tài sản có tính biểu tượng như thế, thì điều đó đồng nghĩa với việc họ đang nghi ngờ chính câu chuyện. Nhưng Burry không nói rõ điều đó. Ông chỉ đơn giản bỏ phiếu bằng ví tiền. Điều thú vị là giới phân tích đã phóng đại tầm quan trọng của động thái này trong một ngày, rồi để nó trôi đi. Có phải vì chúng ta quá sợ phải đối mặt với sự thật rằng phần lớn vốn đang đổ vào AI không xứng với kết quả? Hãy nhìn lại lịch sử: cuối những năm 1990, các công ty viễn thông đổ hàng tỷ vào cáp quang trên toàn cầu. Họ tin rằng nhu cầu sẽ tăng theo cấp số nhân và không bao giờ có giới hạn. Kết quả là gì? Một mạng lưới cáp quang rộng khắp, được sử dụng rất ít trong thập kỷ tiếp theo. Lời hứa về tương lai là có thật, nhưng việc định giá quá cao những gì sẽ đến quá sớm đã tạo ra các vụ sụp đổ nghiêm trọng. Chúng ta đang chứng kiến chính xác điều tương tự với các trung tâm dữ liệu AI: các gã khổng lồ công nghệ xây dựng sức chứa nhiều hơn nhu cầu hiện tại, với hy vọng rằng việc xây dựng sẽ tạo ra nhu cầu. Nhưng liệu có đủ các ứng dụng có khả năng sinh lời? Việc Burry bán là một câu hỏi được gói gọn trong một giao dịch. Phần mà tôi muốn mổ xẻ nằm ở việc: lý do của Burry có thể không phải là từ chối hoàn toàn AI, mà là phản đối cách thị trường đang đặt cược vào đó. Sự khác biệt giữa việc đầu tư vào công nghệ thực sự và việc đầu tư vào câu chuyện về công nghệ đó. Trong giới blockchain, tôi đã chứng kiến hơn hai chu kỳ với những đợt bùng nổ và sụp đổ. Năm 2017, mọi dự án đều phải gắn chữ "ICO". Năm 2020, mọi thứ phải là "DeFi". Năm 2021, "P2E" (chơi để kiếm tiền). Năm 2024 và 2025, mọi thứ liên quan đến AI — nhiều layer-2 blockchain mới xuất hiện tuyên bố là "hạ tầng cho AI", nhưng thực chất vẫn là các chuỗi với hàng trăm nghìn người dùng, chạy cùng một loại ứng dụng DeFi, chiến đấu để giành một phần thanh khoản vốn đã khan hiếm. Mô hình đó không phải là mở rộng quy mô. Đó là phân mảnh. Một cộng đồng duy nhất bị cắt nhỏ thành chục cộng đồng, mỗi cộng đồng bị dẫn dắt bởi đội ngũ sáng lập cùng một template, khác nhau ở sticker, và niềm tin rằng "lần này thì khác". Tôi không nói điều này từ vị trí một người ngồi ngoài xem; tôi đã đưa ra các khuyến nghị kỹ thuật, dành 6 tháng để viết 12 bài phân tích về giá trị của phi tập trung, và lãnh đạo cộng đồng "Blockchain Triết Học" ở Seoul suốt thời gian DeFi bùng nổ, rồi chứng kiến cộng đồng đó vượt qua cuộc khủng hoảng năm 2022. — Root: Khai sinh cộng đồng Hành vi của Burry là một ví dụ điển hình về cái mà tôi gọi là "người sớm nhận ra": Người nhìn thấy được sự chênh lệch giữa câu chuyện và hiện thực, và rút lui trước khi sự chênh lệch đó được điều chỉnh. Điều này được nhắc đến rất nhiều trong cuốn sách về sự sụp đổ của Mạng lưới cáp quang, và tôi thấy nó lặp lại y hệt trong chu kỳ crypto: các sự kiện tăng trưởng thường che giấu rất nhiều lỗi kỹ thuật, và chỉ khi nước rút, người ta mới thấy ai đang khỏa thân. Tuy nhiên, có một góc nhìn phản trực giác mà nhiều người sẽ bỏ lỡ: liệu hành động của Burry có đáng để chúng ta quan tâm — hay có phải là chúng ta đang gán cho một nhà đầu tư tầm cỡ quá nhiều sức mạnh? Các quỹ hưu trí, quỹ tương hỗ, và hàng triệu nhà đầu tư cá nhân vẫn đổ tiền vào các quỹ chỉ số, trong đó các cổ phiếu này chiếm tỷ trọng lớn. Sức mạnh của sự trơ ì là rất lớn. Và cũng cần phải nhớ rằng: Burry từng đúng về cuộc khủng hoảng nhà đất, nhưng ông cũng từng đúng quá sớm, và trong suốt nhiều năm, ông phải chịu lỗ đáng kể. Phần lớn các nhà đầu tư mua Microsoft và Oracle trong khoảng thời gian này vẫn là những người kiếm được lợi nhuận tốt. Vậy nên, thay vì xem hành động của ông là một lời tiên tri sắp xảy ra, hãy xem nó như một lời nhắc nhở về sự tập trung: đừng để bị cuốn theo câu chuyện đến mức quên kiểm tra xem câu chuyện có dẫn đến doanh thu bền vững hay không. Vậy thì, động thái này dạy chúng ta điều gì trong bối cảnh blockchain? Điều đầu tiên: những thứ dễ đổ tiền nhất thường là những thứ mang lại ít giá trị nhất. Trong cơn sốt năm 2017, những dự án có trang web đẹp nhất và đội ngũ kêu gọi hoành tráng nhất sẽ dễ gọi vốn nhất, còn những dự án tập trung xây dựng nền tảng hạ tầng vững chắc lại bị đánh giá thấp. Khi thị trường lao dốc, các dự án có nền tảng yếu sẽ sụp đổ trước, còn các nền tảng vững chắc sẽ sống sót và thống trị giai đoạn tiếp theo. Burry đang nói một điều tương tự về các công ty công nghệ lớn: không phải là họ sẽ phá sản, mà là thị trường đang định giá những kỳ vọng xa vời. Còn trong crypto, một phiên bản khắc nghiệt hơn: khi bạn giao dịch một loại token có vốn hóa siêu lớn nhưng chưa có sản phẩm khả dụng, bạn đang mua một vị thế mà về bản chất là mua vào sự kỳ vọng — bạn sẽ gặp rủi ro khi kỳ vọng đó bị điều chỉnh. Điều thứ hai: cộng đồng mới chính là tài sản lớn nhất. Khi DeFi mùa hè đến, tôi đã thành lập "Blockchain Triết Học" từ 30 thành viên ban đầu, và sau 15 buổi thảo luận về giá trị của phi tập trung, cùng với cách các giao thức như Uniswap và Compound trao quyền cho cá nhân, chúng tôi đã phát triển lên 500 thành viên. Không phải vì tôi có chiến lược marketing tốt. Mà bởi vì chúng tôi tập trung vào một câu hỏi xuyên suốt: blockchain tồn tại để giải quyết vấn đề gì, cộng đồng đang xây dựng giá trị gì? Giữa rất nhiều tin tức kinh tế vĩ mô về AI, giữa các báo cáo thu nhập và sự trồi sụt của thị trường, đó là nơi duy nhất mang lại sự vững chắc — khi bạn có một cộng đồng tin vào sự phi tập trung, họ sẽ vượt qua những cơn bão thị trường. — Root: Khai sinh cộng đồng Điều thứ ba: hãy cẩn thận với những gì bạn tin. Các báo cáo tin tức, các bài phân tích, kể cả bài viết này — tất cả đều có một lăng kính và một câu chuyện muốn kể. Burry không nói thẳng rằng AI sắp tàn lụi; ông chỉ đơn giản đưa ra một quyết định về danh mục đầu tư. Một số tin đồn đã phóng đại tầm ảnh hưởng của nó. Trong crypto, chúng ta bị bao quanh bởi hàng triệu thông tin mỗi ngày — từ các bài tweet của những người có ảnh hưởng đến các báo cáo nội bộ — và nhiều người trong chúng ta tin vào chúng vì tâm lý sợ bỏ lỡ (FOMO). Nhưng nhà đầu tư thực thụ, giống như những người xây dựng giao thức thực thụ, đều tự đặt câu hỏi: nếu tất cả những người đang nói về điều này đều đã mua, thì ai sẽ là người mua cuối cùng? Câu hỏi đó, được đặt ra một cách lặng lẽ, có thể bảo vệ bạn khỏi những kỳ vọng sai lầm. Và điều cuối cùng: sự đúng đắn không đồng nghĩa với việc kịp thời. Những người thoát khỏi thị trường tiền số trước năm 2022 sẽ kể cho bạn nghe về việc họ đã đúng — nhưng họ cũng bỏ lỡ rất nhiều khoản lãi trước khi rời đi. Burry là người nổi tiếng vì đã đúng quá sớm. Nếu bạn rút khỏi thị trường khi mọi thứ vẫn đang tăng, bạn có thể đúng về mặt logic nhưng lại sai về mặt số học. Do đó, thông điệp mà tôi muốn nói không phải là "thoát ra ngay bây giờ" — mà là "tập trung vào cấu trúc bền vững". Trong crypto, điều đó có nghĩa là: xây dựng cộng đồng, học cách phân biệt giữa câu chuyện và sự thật, giữ an toàn trong quản lý vốn, và không ngừng học hỏi. Trong các thị trường truyền thống, điều đó có nghĩa là: không sao chép một cách mù quáng các quyết định từ những nhà đầu tư nổi tiếng, mà hãy hiểu lý do tại sao họ lại làm như vậy. Hãy xây nhà thờ, không chỉ xây chợ. Đây là nguyên tắc đã theo tôi từ khi tôi còn là một kỹ sư mật mã làm việc với OmiseGO ở Seoul, chứng kiến hàng trăm nhà đầu tư nhỏ lẻ mất sạch tiền vì các dự án ICO lừa đảo. Tôi đã thấy hàng chục giao thức ra đời và chết đi chỉ vì thiếu một nền tảng giá trị. Khi Michael Burry bán cổ phiếu Microsoft và Oracle, ông không nói với chúng ta "đừng tin vào AI" — ông nói với chúng ta "đừng tin vào những gì được bán cho bạn". Một thị trường lành mạnh không chỉ là nơi bạn có thể mua bán tài sản sinh lời; mà còn là nơi các dự án tạo ra giá trị thực sự cho cộng đồng. Sự trưởng thành của một thị trường không được đo bằng đỉnh điểm tăng giá của nó, mà bằng cách nó đối xử với người dùng khi giá giảm. Câu hỏi dành cho bạn là: khi làn sóng AI này lắng xuống — và tôi tin rằng nó sẽ lắng xuống, chỉ là không biết khi nào — liệu những gì bạn đang xây dựng có còn đứng vững? Cộng đồng của bạn, kỹ năng của bạn, sự hiểu biết của bạn về công nghệ và về bản chất con người, tất cả những thứ đó sẽ vẫn tồn tại. Còn các token, các cổ phiếu, các cơn sốt, chúng sẽ phai nhạt. Đó là lý do vì sao tôi dành thời gian để viết những bài phân tích này, và vì sao tôi tin rằng nhiệm vụ của chúng ta trong giai đoạn này không phải là dự đoán thị trường, mà là xây dựng các nền tảng kiến thức và cộng đồng giúp mọi người vượt qua mọi chu kỳ. Có thể chúng ta sẽ không kiếm được nhiều nhất trong thời kỳ bùng nổ, nhưng chúng ta sẽ là những người có mặt khi sự thật lộ diện. Và trong thế giới của trí tuệ nhân tạo và các nền tảng phi tập trung, đó chính là tài sản lớn nhất mà bất kỳ ai cũng có thể sở hữu: khả năng nhìn thấy rõ ràng, và lòng can đảm để hành động dựa trên những gì mình nhìn thấy, bất kể thị trường đang hét lên điều gì. Sự sụp đổ thực sự không bao giờ đến từ việc quá hoài nghi; nó đến từ việc tin tưởng quá mức vào những điều không có thật.