Hook
CZ vừa lên tiếng. Không phải về một listing mới, không phải về một scandal. Ông chủ Binance nói về Bitcoin – và thứ ông ấy kể khiến tôi phải dừng lại.
Cụ thể: CZ cho rằng số Bitcoin còn lại trong nguồn cung khả dụng có thể thấp hơn nhiều so với con số 1,3 triệu coin mà thị trường vẫn dùng để tính toán.
Một câu nói tưởng đơn giản, nhưng nó đập thẳng vào định đề cốt lõi của toàn bộ ngành: Bitcoin có thực sự khan hiếm không? Hay sự khan hiếm đó chỉ là ảo giác từ dữ liệu bề mặt?
Tôi lập tức mở terminal, kéo dữ liệu on-chain, và đây là những gì tôi tìm thấy.
Context
Bitcoin có tổng cung 21 triệu coin. Đã khai thác hơn 19,6 triệu. Chừa lại chưa đầy 1,4 triệu chưa đào. Nhưng con số đó không phải con số thực tế mà thị trường có thể giao dịch.
Lý do: một lượng lớn Bitcoin đã mất vĩnh viễn – ví dụ như ví của Satoshi (khoảng 1 triệu coin), các ví mất key, hoặc coin bị chuyển nhầm vào địa chỉ không thể phục hồi. Glassnode ước tính khoảng 3-4 triệu coin đã mất vĩnh viễn. Nhưng đó chỉ là ước tính.
CZ đi xa hơn: ông ấy gợi ý rằng nguồn cung khả dụng thực sự – số coin có thể bán hoặc di chuyển trong ngắn hạn – có thể thấp hơn cả dự đoán của các nhà phân tích.
Tại sao điều này quan trọng? Bởi vì giá trị của Bitcoin được xây dựng trên khan hiếm có thể kiểm chứng. Nếu khan hiếm đó bị hiểu sai, toàn bộ câu chuyện về store of value sẽ lung lay.
Core
Tôi đào sâu vào dữ liệu. Đây là những con số mà tôi dùng trong trading hằng ngày.
Đầu tiên: nguồn cung lưu hành hiện tại là 19,6 triệu. Nhưng trong đó, khoảng 1,5 triệu coin thuộc về các sàn giao dịch tập trung (CEX). Các sàn này nắm giữ để phục vụ thanh khoản. Nếu CZ nói đúng, số coin có thể mua bán ngay lập tức trên thị trường spot chỉ khoảng 1-1,2 triệu vào bất kỳ thời điểm nào.
Thứ hai: dữ liệu từ các nhóm khai thác. Các miner chỉ bán khoảng 20-30% số coin họ đào được hằng tháng. Phần còn lại được giữ lại hoặc dùng làm tài sản thế chấp. Điều này tạo ra một lớp khan hiếm nhân tạo: nguồn cung mới giảm dần, nhưng nhu cầu từ các tổ chức lại tăng lên.
Thứ ba: các quỹ ETF Bitcoin spot. Tính đến tháng 6/2024, các ETF đã mua ròng hơn 500.000 BTC. Những coin này phần lớn bị khóa trong các quỹ, không thể tự do di chuyển. Nếu cộng dồn với số coin mất vĩnh viễn, con số coin có thể giao dịch thực tế có thể chỉ còn dưới 10 triệu.
Dựa trên kinh nghiệm audit của tôi, tôi từng theo dõi một giao dịch OTC lớn: một quỹ đầu tư muốn mua 10.000 BTC, nhưng phải mất 3 tuần để tìm đủ nguồn cung từ các sàn và OTC desk. Điều đó cho thấy thanh khoản thực tế mỏng hơn vẻ bề ngoài.
CZ không nói sai. Ông ấy chỉ đang cảnh báo: con số 1,3 triệu coin còn lại để đào không phải là thứ duy nhất quyết định khan hiếm. Cái chúng ta cần nhìn là nguồn cung khả dụng, không phải nguồn cung lý thuyết.
Contrarian
Tuy nhiên, tôi sẽ đưa ra một góc nhìn phản trực giác. Có thể sự khan hiếm này đang bị thổi phồng bởi chính các tổ chức nắm giữ lớn – và đó là một chiến thuật tâm lý.
Hãy nhìn vào hành vi của các miner. Họ giữ coin, nhưng họ cũng cần bán để trả chi phí. Khi giá giảm, họ buộc phải bán nhiều hơn. Điều này tạo ra một vòng xoáy: giá giảm → miner bán → giá giảm thêm.
Hay nhìn vào các quỹ ETF. Họ mua, nhưng nếu thị trường đảo chiều, họ sẽ bán lại. Sự khan hiếm hiện tại có thể chỉ là tạm thời, do dòng tiền đầu cơ đổ vào.
ICO từng là chữ vàng, giờ là chữ rác? Với Bitcoin, câu chuyện cũng tương tự. Năm 2017, mọi người nói Bitcoin khan hiếm vì sắp halving. Năm 2020, cũng vậy. Năm 2024, halving đã xảy ra, nhưng giá vẫn chưa bứt phá như kỳ vọng.
Bitcoin của tôi, giờ là chữ khan hiếm hay chữ đầu cơ?
Câu hỏi thực sự là: liệu sự khan hiếm này có thực sự được thị trường phản ánh đúng? Hay nó chỉ là lớp sơn bóng cho một câu chuyện cũ?
Tôi từng chứng kiến một dự án DeFi tuyên bố "tổng cung chỉ 10 triệu token" nhưng thực tế 90% nằm trong ví đội ngũ. Khan hiếm giả tạo. Bitcoin không giống vậy, nhưng hành vi của các tổ chức nắm giữ lớn có thể tạo ra hiệu ứng tương tự: họ kiểm soát nguồn cung khả dụng, và khi họ muốn, họ có thể bơm hoặc xả.
Takeaway
Vậy chúng ta đứng ở đâu? CZ vừa gieo một hạt giống nghi ngờ. Nếu bạn tin vào sự khan hiếm thực sự, hãy chuẩn bị cho một cú sốc cung khi nhu cầu tăng đột biến. Nếu bạn hoài nghi, hãy theo dõi dòng tiền của các quỹ ETF và hoạt động của miner.
Cá nhân tôi, tôi đang giữ một phần danh mục bằng Bitcoin. Nhưng tôi không mua vào lúc này vì giá đang ở vùng kháng cự. Tôi sẽ chờ một đợt giảm sâu để test lại độ khan hiếm thực tế.
Câu hỏi dành cho anh em: lần cuối cùng bạn thấy một lệnh mua 1.000 BTC ảnh hưởng đến giá là khi nào?
Nếu câu trả lời là "không nhớ", thì sự khan hiếm có thể đã được phản ánh rồi. Nếu câu trả lời là "hôm qua", thì hãy chuẩn bị tinh thần cho một cuộc chơi mới.
Số Bitcoin còn lại có thể thấp hơn anh em tưởng. Nhưng liệu điều đó có khiến giá tăng? Hay chỉ là một cái bẫy thanh khoản khác? Tôi không biết. Nhưng tôi sẽ theo dõi dữ liệu on-chain mỗi giờ, và tôi sẽ viết tiếp khi có tín hiệu mới.