Có một lần, vào giữa năm 2024, tôi đang ngồi trong một quán cà phê nhỏ ở Shoreditch, London, lướt qua bảng giá chứng khoán. Đột nhiên, cổ phiếu của NVIDIA lao dốc 7% trong một phiên. Tin tức tràn ngập: “Chip stocks crash amid AI trade confidence reversal.” Đối với đa số, đó là một cú sốc. Nhưng đối với tôi, một người đã theo dõi thị trường crypto và bán dẫn suốt 20 năm, đó là một câu chuyện đã được viết từ trước.
Bối cảnh không chỉ nằm ở bảng cân đối kế toán. Tôi nhớ lại mùa hè 2020, khi tôi dành 2 tháng để mô phỏng dữ liệu thanh khoản Uniswap v2. Khi đó, tôi nhận ra rằng mọi câu chuyện lớn trong crypto đều có một “bóng ma” – một yếu tố mà giới tài chính truyền thống bỏ qua. Đến năm 2024, bóng ma đó là cuộc chiến thương mại AI giữa Mỹ và Trung Quốc. Chip, đặc biệt là GPU dùng cho AI, trở thành tài sản chiến lược. Nhưng thị trường crypto, với bản chất đầu cơ và sợ hãi, đã phản ứng thái quá.
Hãy nhìn vào các con số. Trong 7 ngày trước khi sự kiện xảy ra, một số quỹ đầu tư mạo hiểm đã bán tháo cổ phiếu bán dẫn. Lý do: thông tin về việc Mỹ sắp áp đặt lệnh cấm xuất khẩu chip AI mới, mạnh hơn các lệnh trừng phạt hiện tại. Theo dữ liệu từ BIS (Cục Công nghiệp và An ninh Mỹ), các lệnh này có thể bao phủ thêm 15-20% doanh thu của NVIDIA từ thị trường Trung Quốc. Nhưng câu chuyện không dừng lại ở đó. Điều khiến tôi giật mình là sự lan truyền của một narrative sai lệch trong cộng đồng crypto: “AI chip và crypto là một, khi chip giảm, crypto sẽ chết.”
Đây là lúc tôi nhìn thấy một góc nhìn phản trực giác mà hầu hết mọi người bỏ lỡ. Sự thật là, AI chip (H100, B200) và crypto mining (GPU cũ như RTX 4090) đã ly dị từ lâu. Kể từ khi Ethereum chuyển sang Proof-of-Stake, thị trường GPU cũ không còn ảnh hưởng đến nhu cầu chip AI chuyên dụng. Vậy tại sao cổ phiếu chip lại giảm? Lý do thực sự nằm ở tâm lý: các nhà đầu tư crypto, vốn quen với việc “crypto dẫn dắt thị trường”, đã áp đặt cùng một logic lên AI chip. Họ nhìn thấy sự sụp đổ của GPU cũ (do giá Bitcoin giảm) và nghĩ rằng điều tương tự sẽ xảy ra với H100. Đây là một sai lầm chết người.
Phân tích kỹ thuật cho thấy: doanh thu từ AI của NVIDIA tăng trưởng 250% so với cùng kỳ, trong khi doanh thu từ game (dùng GPU cũ) chỉ tăng 5%. Sự phụ thuộc vào crypto mining gần như bằng không. Nhưng thị trường, như tôi từng thấy trong mùa hè DeFi 2020, luôn phản ứng với câu chuyện chứ không phải dữ liệu. Khi một câu chuyện về “AI bubble burst” được khuếch đại bởi các phương tiện truyền thông crypto, nó tạo ra hiệu ứng domino. Các quỹ đầu tư mạo hiểm, vốn đã đầu tư quá nhiều vào AI, bắt đầu bán tháo để giảm rủi ro. Kết quả: một cuộc khủng hoảng niềm tin hoàn toàn phi lý.
Từ góc nhìn INFJ của tôi, tôi thấy một sự tương đồng với câu chuyện về Terra (LUNA) năm 2022. Khi đó, mọi người tin rằng UST sẽ luôn neo giá 1 đô la. Họ bỏ qua tín hiệu cảnh báo: sự mất cân bằng trong cung cầu. Ở đây cũng vậy. Họ tin rằng “AI trade” sẽ mãi mãi tăng, nhưng quên rằng động lực thực sự là nhu cầu từ các tập đoàn công nghệ lớn (Microsoft, Google, Meta), không phải từ các thợ đào crypto. Khi một tín hiệu địa chính trị (lệnh cấm chip) xuất hiện, nó kích hoạt một sự điều chỉnh cần thiết. Nhưng mức độ điều chỉnh này là quá mức, bởi vì thị trường crypto đã khuếch đại nó lên gấp 10 lần.
Vậy chúng ta học được gì? Takeaway của tôi là: trong thị trường giảm, sống sót quan trọng hơn lợi nhuận. Nhưng sống sót không có nghĩa là chạy trốn. Nó có nghĩa là hiểu được bản chất của câu chuyện. Câu chuyện về chip AI và crypto không phải là một. Chúng là hai dòng sông riêng biệt, chỉ giao nhau ở một điểm: tâm lý đầu cơ. Nếu bạn có thể tách biệt chúng, bạn sẽ thấy cơ hội. Và tôi tin rằng, sau cú sốc này, thị trường sẽ tự sửa sai. Những công ty AI thực chất vẫn còn nguyên giá trị. Chỉ có những kẻ đầu cơ mới bị cuốn trôi. Câu hỏi duy nhất là: bạn có đủ bình tĩnh để nhìn thấy điều đó không?