Hôm qua, tôi nhận được một tin nhắn từ một học viên tại Tehran: 'Giá USDT trên sàn địa phương đã giảm 3% sau tuyên bố của Nhà Trắng. Anh có nghĩ đây là dấu hiệu của một thoả thuận không?'
Đó là một câu hỏi làm tôi nhớ lại năm 2020, khi tôi xây dựng khoá học DeFi đầu tiên và một sinh viên Iran đã hỏi tôi cách sử dụng Uniswap để tránh lạm phát. Lúc đó, tôi chỉ nghĩ đơn giản: tiền mã hoá là công cụ tự do tài chính. Nhưng bây giờ, sau 5 năm quan sát, tôi thấy nó phức tạp hơn nhiều.
Bối cảnh: Tuyên bố của Nhà Trắng ngày 17/7/2025 nói rằng Iran vẫn đang đối thoại với Mỹ, mặc dù gần đây Mỹ đã có 'hành động' đáp trả việc Iran vi phạm biên bản ghi nhớ. Iran đang chịu 'đòn tàn phá' từ các lệnh trừng phạt, nhưng vẫn muốn đàm phán.
Đối với cộng đồng crypto, điều này không chỉ là tin địa chính trị. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến dòng vốn stablecoin, giá Bitcoin, và thậm chí là tương lai của khai thác. Hãy để tôi giải thích.
Phân tích cốt lõi: Dòng tiền ngầm và cuộc chơi của stablecoin
Khi tôi phân tích dữ liệu on-chain của Tether trên các sàn giao dịch Iran (như Nobitex, Exir), tôi thấy một mô hình rõ ràng: mỗi khi căng thẳng Mỹ-Iran leo thang, khối lượng USDT giao dịch tăng vọt. Tại sao? Vì USDT là cứu cánh cho các doanh nghiệp Iran muốn nhập khẩu hàng hoá mà không cần SWIFT.
Nhưng tuyên bố của Nhà Trắng hôm qua lại mang một thông điệp trái chiều. Nếu Mỹ thực sự muốn nối lại đàm phán, họ có thể nới lỏng một phần trừng phạt – và điều đó sẽ giảm nhu cầu về stablecoin. Trong ngắn hạn, USDT trên thị trường chợ đen Iran đã giảm từ 82.000 IRR xuống 79.000 IRR. Dấu hiệu của kỳ vọng hoà bình.
Tuy nhiên, sâu hơn, tôi thấy một thực tế khác. Iran hiện đang khai thác khoảng 4-7% tổng hash rate Bitcoin toàn cầu. Họ sử dụng khí đốt đồng hành từ các mỏ dầu để chạy máy đào với chi phí gần như bằng 0. Nếu lệnh trừng phạt được dỡ bỏ, lượng hash rate này có thể tăng gấp đôi, gây áp lực giảm giá Bitcoin do chi phí khai thác thấp hơn. Nhưng cũng có thể điều ngược lại: Mỹ sẽ yêu cầu Iran ngừng khai thác như một phần của thoả thuận, khiến hash rate giảm và giá tăng.
Góc nhìn phản trực giác: 'Đàm phán không phải lúc nào cũng tốt cho crypto'
Đa số mọi người nghĩ rằng hoà bình là tốt cho tiền mã hoá. Tôi không đồng ý. Xung đột thúc đẩy nhu cầu về các tài sản phi tập trung. Khi căng thẳng leo thang, người Iran mua Bitcoin, người Nga mua USDT, và toàn bộ thị trường được hưởng lợi từ dòng vốn trú ẩn.
Nếu Mỹ và Iran đạt được thoả thuận, nhu cầu đó giảm. Người Iran có thể quay lại sử dụng hệ thống ngân hàng truyền thống (dù yếu kém) hoặc các kênh chính thức. Điều đó sẽ làm giảm khối lượng giao dịch stablecoin và Bitcoin trên các sàn Iran. Tôi từng thấy điều tương tự khi Mỹ và Venezuela đàm phán năm 2023 – giá Petro (tiền mã hoá của Venezuela) giảm 40% trong vòng một tuần.
Bài học kinh nghiệm từ thất bại NFT của tôi
Năm 2021, tôi phát hành bộ sưu tập 'Crypto Citizens' với hy vọng giáo dục cộng đồng về quyền tự chủ tài chính. Nó thất bại vì tôi nghĩ rằng mọi người sẽ tự nhiên chấp nhận sự phi tập trung. Sai lầm tương tự đang xảy ra ở cấp độ quốc gia: các tổ chức truyền thống không cần public chain của bạn – họ cần sự ổn định. Một thoả thuận Mỹ-Iran sẽ mang lại sự ổn định, và đó là kẻ thù của crypto.
Kết luận tiến bộ: Điều gì xảy ra khi 'phi tập trung' trở thành con tin của chính trị?
Hãy nhìn vào thực tế: stablecoin USDT đang bị kiểm soát bởi các quy định của Mỹ. Nếu Mỹ và Iran đạt thoả thuận, họ có thể yêu cầu Tether đóng băng các địa chỉ Iran. Điều đó sẽ phá vỡ niềm tin vào stablecoin. Ngược lại, nếu đàm phán thất bại, Iran sẽ đẩy mạnh sử dụng CBDC hoặc các giải pháp DeFi thực sự phi tập trung.
Tôi không biết câu trả lời. Nhưng tôi biết rằng: thất bại là NFT đẹp nhất của cuộc đời. Và lần này, thất bại của hoà bình có thể là cơ hội cho một hệ thống tài chính thực sự không biên giới. Hãy cùng chờ xem.